İçeriğe geç

Blog › Türk Gıda Kodeksi Etiket Rehberi

Türk Gıda Kodeksi etiket rehberi: gıda ve kozmetik etiketinde zorunlu bilgiler ve 31 Aralık 2026 son tarihi

Yazar: , Drint kurucusu ·

Kısaca

Türkiye'de ambalajlı gıdanın etiketi, 26 Ocak 2017 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği'ne uyar. Yönetmeliğin 6 Nisan 2024 değişikliğine uymayan gıdalar 31 Aralık 2026'dan sonra piyasada bulunamaz. Kozmetik etiketi ise 8 Mayıs 2023 tarihli Kozmetik Ürünler Yönetmeliği'ne tabidir.

Tasarımcı için bu neden önemli? Ocak 2027'de basılacak her gıda ambalajı, değişen kurallara göre tasarlanmış olmalı. Gıdanın adının yerini, yazı tipini ya da net miktarın konumunu baskıdan sonra düzeltmek yeni bir baskı demektir.

Bu yazı ambalaj tasarımcıları için hazırlanmış bir kontrol listesidir, hukuki danışmanlık değildir. Yalnızca Resmî Gazete'de, Mevzuat Bilgi Sistemi'nde ve Tarım ve Orman Bakanlığı'nın sitesinde açıp okuduğumuz metinlere dayanıyoruz. Madde numaralarını 20 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükte olan metinden verdik.

Önemli noktalar

  • Gıda etiketi: Yönetmelik 26 Ocak 2017 tarihli ve 29960 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı ve 2011 tarihli Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliği'nin yerini aldı.
  • Tek değişiklik, yakın son tarih: Mevzuat Bilgi Sistemi'ndeki güncel metne göre yönetmelik bir kez, 6 Nisan 2024 tarihli ve 32512 sayılı Resmî Gazete ile değiştirildi. Uyum için son gün 31 Aralık 2026.
  • Dil: Zorunlu bilgiler Türkçe verilir; başka diller eklenebilir.
  • Okunabilirlik: Zorunlu bilgiler en az 1,2 mm x-yüksekliğiyle yazılır; en geniş yüzeyi 80 cm²'den küçük ambalajlarda bu sınır 0,9 mm'dir.
  • Kozmetik: Kozmetik Ürünler Yönetmeliği, 2005 tarihli Kozmetik Yönetmeliği'nin yerini aldı. Etiket bilgileri 22. maddede.

Gıda etiketini hangi mevzuat düzenliyor?

Temel metin Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği'dir. Dönemin Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından çıkarıldı. Yönetmeliğin 52. maddesi, 29 Aralık 2011 tarihli Türk Gıda Kodeksi Etiketleme Yönetmeliği'ni yürürlükten kaldırdı. Geçici 1. madde, mevcut işletmelere 31 Aralık 2019'a kadar uyum süresi verdi.

6 Nisan 2024 değişikliğini Tarım ve Orman Bakanlığı yaptı. Değişiklik, 48. maddeye bir fıkra ekledi: gıda işletmecileri, yönetmelik için hazırlanan kılavuzlara da uymak zorundadır. Bakanlığın Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü, yönetmeliğin kılavuzunun güncellendiğini 3 Temmuz 2025'te duyurdu. Kılavuz bu yazının kapsamı dışında; etiketinizi onunla da karşılaştırın.

Etiketten kim sorumlu? 8. maddeye göre gıdayı kendi adı veya ticari unvanıyla piyasaya arz eden gıda işletmecisi; ithal gıdada ise ithalatçı.

Gıda etiketinde hangi bilgiler zorunlu?

Yönetmeliğin 9. maddesi, istisnalar saklı kalmak kaydıyla şu bilgileri sayar. Sağ sütun, ayrıntının hangi maddede olduğunu gösteriyor.

Zorunlu bilgiMaddeTasarımda dikkat
Gıdanın adı9/a, 20Yasal ad, yoksa alışılagelen ya da tanımlayıcı ad. Marka veya özel ad onun yerine geçemez
Bileşenler listesi9/b, 21"Bileşenler" veya "İçindekiler" başlığı, ağırlıkça azalan sıra
Alerjen bildirimi9/c, 24, Ek-1Bileşenler listesinde yazı tipi, stil veya zemin rengiyle vurgu
Belirli bileşenlerin miktarı9/ç, 25Adda geçen veya etikette sözcük ya da görselle vurgulanan bileşenin miktarı
Net miktar9/d, 26Sıvıda litre, santilitre veya mililitre; diğerlerinde kilogram veya gram
Tavsiye edilen ya da son tüketim tarihi9/e, 27, Ek-7İfade kalıpları ve tarih sırası aşağıda
Özel muhafaza ve kullanım koşulları9/f, 28Gerekiyorsa ambalaj açıldıktan sonraki tüketim süresi
İşletmecinin adı veya ticari unvanı ve adresi9/g, 29İthal üründe işletmeci "ithalatçı" olarak belirtilir
İşletme kayıt numarası veya tanımlama işareti9/ğ, 12, 30"İşletme kayıt no:" ifadesiyle; "İKN" kısaltması kullanılabilir
Menşe ülke9/h, 31Kısaltma yapılmadan, açıkça
Kullanım talimatı9/ı, 32Yalnızca talimat olmadan uygun tüketim mümkün değilse
Gerçek alkol derecesi9/iHacmen %1,2'den fazla alkol içeren içeceklerde
Beslenme bildirimi9/j, 35, 37Enerji, yağ, doymuş yağ, karbonhidrat, şekerler, protein ve tuz; 100 g veya 100 mL üzerinden

Bunlara ek olarak 11. madde parti işareti veya numarasını, 13. madde Bakanlıkça onay şartı getirilen gıdalarda gıda onay numarasını ister. 31. maddeye göre işletmecinin adresi menşe ülke bildirimi yerine geçmez.

Ek-2'deki gıdalar ilave bilgi taşır. Örneğin koruyucu atmosferde ambalajlanan gıdada "Koruyucu atmosferde ambalajlanmıştır." ifadesi yer alır.

14 alerjen hangileri ve nasıl yazılıyor?

Ek-1, alerjiye veya intoleransa neden olan 14 madde veya ürünü sayar:

  1. Gluten içeren tahıllar: buğday, çavdar, arpa, yulaf veya bunların hibrit türleri ve ürünleri
  2. Kabuklular (Crustacea) ve ürünleri
  3. Yumurta ve ürünleri
  4. Balık ve ürünleri
  5. Yer fıstığı ve ürünleri
  6. Soya fasulyesi ve ürünleri
  7. Süt ve süt ürünleri (laktoz dâhil)
  8. Sert kabuklu meyveler: badem, fındık, ceviz, kaju, pikan cevizi, Brezilya fındığı, Antep fıstığı, makadamya ve Queensland fındığı ile ürünleri
  9. Kereviz ve ürünleri
  10. Hardal ve ürünleri
  11. Susam tohumu ve ürünleri
  12. Kükürt dioksit ve sülfitler (toplam SO₂ olarak 10 mg/kg veya 10 mg/L'den fazla ise)
  13. Acı bakla ve ürünleri
  14. Yumuşakçalar ve ürünleri

Ek-1, bazı türev ürünleri bu listenin dışında tutar; örneğin tam rafine soya yağı. Bu istisnaları ekin kendisinden kontrol edin.

  1. maddeye göre alerjen, bileşenler listesinde Ek-1'deki adıyla yazılır ve listenin geri kalanından yazı tipi, stil veya zemin rengiyle ayrılır. Bileşenler listesi yoksa alerjen, "içerir" kelimesinden sonra belirtilir. Gıdanın adı alerjene açıkça atıf yapıyorsa ayrıca bildirmek gerekmez.

Etiket Türkçe mi olmalı?

Evet. 18. maddeye göre gıda hakkında zorunlu bilgilendirme Türkçe yapılır. Türkçeye ilave olarak başka ülkelerin resmî dilleri de kullanılabilir.

Türkçe dışındaki dillerdeki metnin bütün zorunlu bilgileri içermesi gerekmez. Ama o dillerdeki resim, şekil ve beyanlar mevzuata aykırı olamaz.

Tasarımcı için anlamı şu: ithal bir ürünün Türkçe etiketi, ayrı bir tam set olarak tasarlanmalıdır. Yabancı dildeki ön yüzde yer alan bir beyan, Türkçe etikette olmasa da kurallara uymak zorundadır.

Etiket nasıl yerleştirilmeli ve hangi punto kullanılmalı?

  1. madde, okunabilirlik için dört kural koyar:
  • Görünürlük: Zorunlu bilgiler kolayca görülebilir, açıkça okunabilir ve silinmez olmalı. Başka yazı veya görsellerle gizlenemez, kapatılamaz, bölünemez. Yazı ile zemin arasında belirgin kontrast bulunur.
  • Punto: Ek-3'te tanımlanan x-yüksekliği en az 1,2 mm olmalı. En geniş yüzeyi 80 cm²'den küçük ambalajlarda en az 0,9 mm yeterlidir.
  • Temel görüş alanı: Gıdanın adı, net miktar ve (varsa) alkol derecesi temel görüş alanında yer alır. 2024 değişikliğinden önce bu kural "aynı görüş alanı" diyordu.
  • Gıdanın adının yazımı: 2024'te eklenen fıkraya göre gıdanın adı, temel görüş alanında bütün kelimeler aynı büyüklükte, aynı yazı tipinde ve stilde, zeminle kontrast oluşturacak şekilde yazılır. Ad, temel görüş alanı dışında ayrıca da yer alabilir.

Temel görüş alanı, tüketicinin ilk bakışta görmesi beklenen yüzdür. Birden fazla böyle yüz varsa, değişiklikten sonra işletmecinin seçtiği ve markanın en büyük yazıldığı yüz esas alınır.

Çok küçük ambalajlar için 19. madde istisna getirir. En geniş yüzeyi 10 cm²'den küçük ambalajlarda yalnızca gıdanın adı, alerjenler, net miktar, tarih ve işletme kayıt numarası zorunludur. Bileşenler listesi o zaman başka yollarla veya talep üzerine sunulur. Tek tek sarılmış şeker ve çikolatalar bu yüzden ayrıca kontrol edilmelidir.

Tarih nasıl yazılıyor?

  1. maddeye göre mikrobiyolojik açıdan kolay bozulan gıdalarda son tüketim tarihi (STT), diğerlerinde tavsiye edilen tüketim tarihi (TETT) kullanılır. Ek-7 ifade kalıplarını belirler:
TETTSTT
İfade"Tavsiye edilen tüketim tarihi" veya "… tarihinden önce tüketilmesi tavsiye edilir""Son tüketim tarihi" veya "… tarihine kadar tüketiniz"
SıraGün, ay, yıl sırasıyla ve kodlanmadanGün, ay, yıl sırasıyla ve kodlanmadan
Kısaltma3 aydan kısa raf ömründe gün ve ay; 3–18 ay arasında ay ve yıl; 18 aydan uzunsa yıl yeterli—
KonumTarihin kendisi ya da etikette bulunduğu yere atıfHer bir bireysel hazır ambalajın üzerinde

Tarih başka bir yere basılacaksa, örneğin kapağa mürekkep püskürtmeyle, ifadenin yanına "Kapağa bakınız" gibi bir atıf koyun ve o alanı tasarımda boş bırakın. Muhafaza koşulları varsa, tarih ifadesiyle aynı anda okunabilecek yerde olmalı.

2024 değişikliği etikette neyi değiştiriyor?

6 Nisan 2024 tarihli değişiklik yönetmeliğinin 7. maddesi, geçici 3. maddeyi ekledi: gıda işletmecileri değişikliklere 31 Aralık 2026'ya kadar uyar, uymayan gıdalar bu tarihten sonra piyasada bulunamaz. Kural ithal gıdaların etiketleri için de geçerlidir. Değişiklikler şunlar:

DeğişiklikMaddeEtikette ne yapılır
Temel görüş alanı, markanın en büyük yazıldığı yüz4/2-ccAd ve net miktarı marka yüzüne yerleştirin
Ad, net miktar ve alkol derecesi temel görüş alanında16/4Bunları yan yüze veya tabana taşımayın
Gıdanın adı aynı büyüklük, yazı tipi ve stilde16/6Adın bir kelimesini büyütüp diğerini küçültmeyin
Tamamen aroma vericiyle üretilen gıdada gerçek gıda görseli yasak7/1-dGerçek meyve veya ürün fotoğrafı kullanmayın
Temsili görsel kullanılırsa "aromalı" vurgusu7/1-eGörselin bulunduğu her yerde "aromalı" yazın
"… tadında", "… lezzeti", "… keyfi" kısıtı7/1-fÜrünün özelliğini taşımadığı başka bir gıdanın adıyla kullanmayın
Tatlandırıcı, şeker ve tatlandırıcı, alkol ifadeleriEk-2, 2.1, 2.2, 6.1Gıdanın adının geçtiği her yerde, diğer bilgilerden ayrılarak vurgulanır
Domuzdan elde edilen maddeEk-2, 7.1"Domuzdan elde edilen … içerir" ifadesi temel görüş alanında, adın yanında
Porsiyon sayısının yuvarlanması40/3Tam sayıya yuvarlanır; "yaklaşık" veya "~" zorunlu değil
Trans yağ bildirimi bendi kaldırıldı35/1-çBeslenme tablosu şablonunu kontrol edin

Hediye setlerinde ve çoklu paketlerde net miktar nasıl yazılır?

Ek-6, birden fazla paket içeren ambalajlar için iki kural koyar. Aynı üründen aynı miktarda birden fazla bağımsız paket varsa, her paketin net miktarı ve toplam paket sayısı yazılır. Paket sayısı ve en az bir paketin net miktarı dışarıdan açıkça görülebiliyorsa bu bilgiler gerekmez.

Paketler tek tek satış birimi değilse, toplam net miktar ve toplam paket sayısı yazılır. Birden fazla paket içeren lokum ve çikolata setlerinde hangi kuralın geçerli olduğunu ürüne göre değerlendirin. Sıvı içinde sunulan katı gıdalarda süzülmüş ağırlık da belirtilir.

Kozmetik etiketinde neler zorunlu?

Türkiye'de kozmetik etiketi, 8 Mayıs 2023 tarihli ve 32184 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Kozmetik Ürünler Yönetmeliği'ne uyar. Yönetmelik yayımından altı ay sonra yürürlüğe girdi ve 23 Mayıs 2005 tarihli Kozmetik Yönetmeliği'ni yürürlükten kaldırdı. 5 Mart 2024'te değiştirildi. Yönetmeliği Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu (TİTCK) yürütür.

Yönetmeliğin kozmetik ürün tanımı, cilde uygulanan ve amacı koku vermek olan karışımları da kapsar. Kolonya ve parfüm etiketlerini bu yüzden bu yönetmeliğe göre kontrol edin.

  1. maddeye göre iç ve dış ambalajda şu bilgiler silinmez, kolayca okunur ve görülür olmalıdır:
BilgiBentNot
Sorumlu kişinin adı veya unvanı ve adresiaİthal üründe menşe de belirtilir
Nominal içerik (ağırlık veya hacim)b5 g veya 5 mL altı ambalajlar, bedelsiz numuneler ve tek dozluk ürünler hariç
Minimum dayanma tarihicEk VII'deki sembol veya "tarihinden önce kullanılmalıdır" ifadesiyle; "ay, yıl" ya da "gün, ay, yıl" sırasıyla
Açıldıktan sonra kullanım süresic/3Dayanma süresi 30 ayı geçen ürünlerde tarih yerine; Ek VII'deki sembolden sonra ay ve/veya yıl olarak
Özel uyarılar ve kullanım tedbirleriçEn azından Ek III–VI'daki tedbirler
Parti veya seri numarasıdÜrün çok küçükse dış ambalajda
Ürünün fonksiyonueSunum şeklinden açıkça anlaşılmıyorsa
Ürün bileşenleri listesif, ğDış ambalajda; "ürün bileşenleri" ya da aynı anlama gelen Türkçe veya İngilizce bir başlıkla; ağırlıkça azalan sıra, %1'in altındakiler herhangi bir sırayla
Parfüm ve aromag"Parfüm" ya da "aroma" terimiyle; Ek III'e göre belirtilmesi gereken maddeler ayrıca
NanomateryallerhAdın yanında parantez içinde "nano"
Boyar maddelerıRenk çeşitlerinde "içerebilir" veya "+/-" ile; uygulanabildiğinde Renk İndeksi (CI)

Türkçe kuralı: 22. maddenin beşinci fıkrasına göre nominal içerik, tarih, uyarılar ve fonksiyon Türkçe verilir. Bileşenler ise 33. maddede atıf yapılan ortak bileşen adları sözlüğüne göre yazılır.

Bilgiler etikete sığmıyorsa ürüne eklenen bir broşür, etiket, kâğıt şerit veya kart kullanılabilir. Bu durumda ambalajda kısaltmayla ya da Ek VII'deki sembolle o bilgiye atıf yapılır. Sabun ve banyo topu gibi küçük ürünlerde bileşenler, ürünün hemen yakınındaki bir notta verilebilir.

İddialar: 23. maddeye göre etikette ürünün sahip olmadığı özellikleri ima eden metin, ad, marka, resim veya işaret kullanılamaz. "Hayvanlar üzerinde test edilmemiştir" türü bir ifade de ancak maddede sayılan koşullar sağlanıyorsa kullanılabilir.

Ürün bildirimi sırasında, 16. maddeye göre orijinal etikette Türkçe bilgi yoksa Türkçe etiket ve ambalaj görseli de TİTCK'nın veri tabanına yüklenir.

Tasarımcı için bu ne anlama geliyor?

Gıda ambalajında ön yüzü tasarlamaya başlamadan önce temel görüş alanını belirleyin: markanın en büyük yazıldığı yüz. Gıdanın adını ve net miktarı o yüze baştan yerleştirin. Adı tek yazı tipi, tek stil ve tek boyutla yazın. 31 Aralık 2026'dan sonra rafta kalacak her ürün için mevcut ambalajları da bu gözle kontrol edin.

Alerjenleri bileşenler listesinde kalın ya da farklı bir stille ayırın. Tarih, parti numarası ve İKN matbaadan sonra basılacaksa onlara boş ve okunur bir alan bırakın. Kozmetikte bileşen listesinin dış ambalajda olduğunu, uyarıların ise Türkçe olması gerektiğini unutmayın.

Zorunlu bilgilerin tam listesi Türkiye etiket kuralları sayfasında. Etiketi kutunun üzerinde görmek için Türkçe mockup kütüphanesine ya da 3D mockup oluşturucuya bakın. Bayram sezonunun takvimi ve kutu tipleri için Bayram ambalajı 2027 rehberini okuyun.

Sonraki adım

Etiket metninizi basmadan önce Drict Türkiye ile kontrol edin. Metni yapıştırın; Drict, kontrol edilecek noktaları dayandıkları mevzuatla birlikte listeler. Sonuç bir kontrol listesidir, hukuki görüş değildir.

Kaynaklar

Sık sorulan sorular

Türk Gıda Kodeksi etiket yönetmeliğinin tam adı ve tarihi nedir?

Türk Gıda Kodeksi Gıda Etiketleme ve Tüketicileri Bilgilendirme Yönetmeliği. 26 Ocak 2017 tarihli ve 29960 mükerrer sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı, 6 Nisan 2024'te değiştirildi.

31 Aralık 2026 tarihi ne anlama geliyor?

6 Nisan 2024 değişikliğine uymayan gıdalar bu tarihten sonra piyasada bulunamaz. Kural ithal gıdaların etiketlerine de uygulanır.

Gıda etiketinde minimum yazı boyutu nedir?

Ek-3'te tanımlanan x-yüksekliği en az 1,2 mm. En geniş yüzeyi 80 cm²'den küçük ambalajlarda en az 0,9 mm.

Yalnızca İngilizce etiketle gıda satılabilir mi?

Hayır. 18. maddeye göre zorunlu bilgiler Türkçe verilir. Başka diller Türkçeye ek olarak kullanılabilir.

Kaç alerjen var ve nasıl gösterilmeli?

Ek-1'de 14 alerjen var. Bileşenler listesinde yazı tipi, stil veya zemin rengiyle vurgulanır; liste yoksa "içerir" kelimesinden sonra yazılır.

Kozmetik etiketinde hangi bilgiler Türkçe olmalı?

Kozmetik Ürünler Yönetmeliği'nin 22. maddesine göre nominal içerik, minimum dayanma tarihi veya açıldıktan sonra kullanım süresi, özel uyarılar ve ürünün fonksiyonu Türkçe verilir.

Drint MCP

Yapay zekâ asistanında deneyin