กฎฉลาก › ประเทศไทย

กฎฉลากอาหารในประเทศไทย: ประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 450

อาหารที่จำหน่ายในประเทศไทยต้องมีฉลากภาษาไทย ตามพระราชบัญญัติอาหาร พ.ศ. 2522 และประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 450 (พ.ศ. 2567) เรื่อง การแสดงฉลากของอาหารในภาชนะบรรจุ ซึ่งมีผลตั้งแต่ 19 กรกฎาคม 2567 ใช้แทนฉบับที่ 367 และฉบับแก้ไข ฉลากตามหลักเกณฑ์เดิมใช้ได้ถึง 19 กรกฎาคม 2569 ปัจจุบันทุกฉลากจึงต้องเป็นไปตามฉบับที่ 450

ตรวจสอบล่าสุด: 29 ตุลาคม 2569

ข้อความที่ต้องแสดง

สิ่งที่ฉลากอาหารทุกฉลากต้องมี

ชื่ออาหาร เลขสารบบอาหารในกรอบเครื่องหมาย อย. ชื่อและที่ตั้งของผู้ผลิต หรือผู้นำเข้าพร้อมประเทศผู้ผลิต ปริมาณสุทธิ ส่วนประกอบที่สำคัญเป็นร้อยละ ข้อมูลสำหรับผู้แพ้อาหาร วัตถุเจือปนอาหาร วันหมดอายุหรือควรบริโภคก่อน วิธีเก็บรักษาและวิธีใช้ และคำเตือนตามประกาศเฉพาะของอาหารนั้น อาหารนำเข้าต้องมีฉลากภาษาไทย (มักเป็นสติกเกอร์) ก่อนจำหน่าย

สิ่งที่ฉบับที่ 450 เปลี่ยน

“ควรบริโภคก่อน” ใช้ความหมายตาม Codex การเรียงส่วนประกอบจากมากไปน้อยเป็นข้อแนะนำ และเพิ่มสัตว์มีเปลือกและหมึกในรายการสารก่อภูมิแพ้ ร่างประกาศฉบับแก้ไขเดือนธันวาคม 2568 เสนอเพิ่มสารก่อภูมิแพ้ ปรับการแสดงวัตถุเจือปนอาหาร และฉลากดิจิทัลแบบสมัครใจ โปรดตรวจสอบว่ามีผลใช้บังคับแล้วหรือยัง

ฉลาก GDA

ขนมขบเคี้ยว เช่น มันฝรั่งทอด ข้าวเกรียบ คุกกี้ เวเฟอร์ ขนมอบ และอาหารพร้อมบริโภคบางชนิด ต้องแสดงฉลาก GDA ด้านหน้า คือ พลังงาน น้ำตาล ไขมัน โซเดียม ต่อหนึ่งหน่วยบรรจุเทียบกับค่าที่แนะนำต่อวัน ส่วนสัญลักษณ์ทางเลือกสุขภาพเป็นแบบสมัครใจ

สินค้าที่ไม่ใช่อาหารซึ่งเป็นสินค้าควบคุมฉลากของ สคบ. ต้องมีฉลากภาษาไทย แสดงชื่อสินค้า ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า ประโยชน์ ราคา และคำเตือน

ทำไมกฎจึงเป็นเช่นนี้

ประเทศไทยใช้ฉลากเป็นเครื่องมือสาธารณสุข ทีละสารอาหาร:

1. พ.ศ. 2554 — ฉลาก GDA ด้านหน้าบังคับใช้กับขนมขบเคี้ยว เช่น มันฝรั่งทอด ข้าวเกรียบ เวเฟอร์ ซึ่งเด็กซื้อเอง หน้าซองขนมไทยจึงเป็นข้อมูลสุขภาพก่อนจะเป็นป้ายโฆษณา
2. พ.ศ. 2559 — สัญลักษณ์ทางเลือกสุขภาพเกิดขึ้นเพื่อให้รางวัลผลิตภัณฑ์ที่ปรับสูตร หลายแบรนด์ออกแบบใหม่เพื่อให้ได้สัญลักษณ์
3. พ.ศ. 2560 — เริ่มเก็บภาษีสรรพสามิตเครื่องดื่มตามปริมาณน้ำตาล เพิ่มขึ้นทุกสองปีจนถึง 2568 ผู้ผลิตลดน้ำตาลและพิมพ์ตัวเลขใหม่ ฉลากเครื่องดื่มเปลี่ยนเมื่อสูตรเปลี่ยน
4. พ.ศ. 2562 — ห้ามใช้น้ำมันที่ผ่านกระบวนการเติมไฮโดรเจนบางส่วน “0 ไขมันทรานส์” จึงไม่ใช่จุดขายอีกต่อไป
5. พ.ศ. 2567 — ประกาศฉบับที่ 450 แทนฉบับที่ 367 หลังผ่านไปสิบปี ปรับวันที่ตาม Codex เมื่อการส่งออกเติบโต ฉลากส่งออกและฉลากในประเทศจึงใช้หลักเดียวกัน

ช่วงที่บรรจุภัณฑ์ขายดี

กระเช้าตรุษจีนและขนมไหว้พระจันทร์ของชุมชนจีนในกรุงเทพฯ สงกรานต์เดือนเมษายน และกระเช้าปีใหม่ คือฤดูของบรรจุภัณฑ์ของขวัญ สินค้าทุกชิ้นในกระเช้ายังต้องมีฉลากภาษาไทยและเลข อย. ของตัวเอง ร้านสะดวกซื้อขายอาหารบรรจุเสร็จต่อคนสูงเกือบที่สุดในภูมิภาค ซองเล็กที่ด้านหน้าชัดและ GDA อ่านง่ายจึงเป็นรูปแบบประจำวัน

ใครต้องรับผิดชอบฉลาก

ผู้ผลิตหรือผู้นำเข้าที่เป็นเจ้าของเลขสารบบอาหาร และผู้ที่จำหน่ายอาหารที่แสดงฉลากไม่ถูกต้องหรืออาหารปลอม

นักออกแบบและโรงพิมพ์ไม่ใช่ผู้ที่กฎหมายเหล่านี้ระบุให้รับผิด แต่สัญญาอาจทำให้ต้องจ่ายค่าพิมพ์ใหม่ เก็บการอนุมัติข้อความสุดท้ายเป็นลายลักษณ์อักษรจากลูกค้าไว้ ลิงก์ตรวจงานของ Drint บันทึกไว้ให้

ถ้าฉลากผิด

ฉลากที่ไม่เป็นไปตามประกาศมีโทษปรับตาม พ.ร.บ. อาหาร อาหารที่ฉลากลวงให้เข้าใจผิดเรื่องแหล่งกำเนิด คุณภาพ หรือปริมาณ ถือเป็นอาหารที่แสดงฉลากไม่ถูกต้อง และอาหารที่แสดงโดยหลอกลวงอาจเข้าข่ายอาหารปลอมซึ่งมีโทษจำคุก อย. ยังสั่งเรียกคืนและประกาศเตือนพร้อมชื่อผลิตภัณฑ์ และศุลกากรไม่ให้นำเข้าสินค้าที่ไม่มีฉลากภาษาไทยหรือเลข อย.

นอกจากค่าปรับ ใครเสียหายอีก

ฉลากผิดทำให้เสียมากกว่าค่าปรับ และความเสียหายลามไปทั้งห่วงโซ่:

1. ผู้บริโภค — สารก่อภูมิแพ้ที่ไม่ได้แจ้งอาจทำให้ต้องเข้าโรงพยาบาล การเรียกคืนเพราะสารก่อภูมิแพ้จึงเร็วที่สุด
2. แบรนด์ — ประกาศเรียกคืนที่มีชื่อแบรนด์อยู่บนอินเทอร์เน็ตไปหลายปี และห้างอาจเลิกขายสินค้า
3. ผู้นำเข้าและผู้จัดจำหน่าย — สินค้าค้างที่ท่าเรือหรือคลัง ค่าเก็บรักษา ค่าแรงติดฉลากใหม่ บางครั้งทั้งตู้ถูกส่งกลับ
4. ร้านค้า — สินค้าถูกอายัดหรือถอดจากชั้นกลางฤดูขาย
5. โรงพิมพ์ — ต้องพิมพ์ใหม่ด้วยเงินตัวเองหากสัญญากำหนด และอาจเสียลูกค้าไม่ว่าอย่างไร
6. นักออกแบบ — ถูกโทษว่าไฟล์งานเป็นต้นเหตุของการพิมพ์ใหม่ เว้นแต่มีบันทึกการอนุมัติของลูกค้า

เครื่องหมาย อย. และวันที่

เลขสารบบอาหาร 13 หลักอยู่ในกรอบเครื่องหมาย อย. ตามแบบทางการ ใช้สีที่ตัดกับพื้น บนด้านหลักของฉลาก วันที่ต้องระบุวัน เดือน ปี จะใช้ พ.ศ. หรือ ค.ศ. ก็ให้ใช้แบบเดียวกันทุกวันที่บนบรรจุภัณฑ์ ฉลาก GDA อยู่ด้านหน้า ขนาดตามที่ประกาศกำหนดตามพื้นที่ด้านหน้า

ข้อผิดพลาดที่พบบ่อยและรายการตรวจก่อนพิมพ์

ปัญหาที่พบบ่อย: คัดลอกข้อความจากฉลากตามประกาศฉบับที่ 367 สติกเกอร์ภาษาไทยของสินค้านำเข้าไม่มีผู้นำเข้าหรือประเทศผู้ผลิต วาดกรอบ อย. ใหม่หรือยืดสัดส่วน และกล่าวอ้าง “ไม่มีน้ำตาล” โดยไม่เป็นไปตามเงื่อนไข

1. เขียนข้อความบังคับทุกข้อเป็นภาษาไทย
2. วางเลข 13 หลักในกรอบ อย. ตามแบบทางการบนด้านหลัก
3. แสดงข้อมูลสำหรับผู้แพ้อาหาร รวมสัตว์มีเปลือกและหมึก
4. เพิ่มฉลาก GDA ด้านหน้าหากเป็นอาหารที่กำหนด
5. สินค้านำเข้า ระบุผู้นำเข้าและประเทศผู้ผลิตบนสติกเกอร์ภาษาไทย

เครื่องสำอางและสินค้าควบคุม

เครื่องสำอางตาม พ.ร.บ. เครื่องสำอาง พ.ศ. 2558 ต้องมีฉลากภาษาไทย แสดงชื่อและประเภทผลิตภัณฑ์ ส่วนผสม วิธีใช้ ชื่อและที่ตั้งผู้ผลิตหรือผู้นำเข้า เลขที่ใบรับจดแจ้ง เลขที่แสดงครั้งที่ผลิต วันเดือนปีที่ผลิต วันหมดอายุเมื่ออายุการใช้ต่ำกว่า 30 เดือน และคำเตือน สินค้าที่มีมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรมบังคับต้องแสดงเครื่องหมาย มอก.

ตัวอย่าง: คุกกี้เนยกล่อง 200 กรัม

ผลิตในเวียดนามและจำหน่ายในประเทศไทย ฉลากเขียนทีละบรรทัดดังนี้ (ข้อความในวงเล็บเหลี่ยมให้แทนด้วยชื่อและตัวเลขของลูกค้า):

1. คุกกี้เนย
2. [เลขสารบบอาหาร 13 หลัก ในกรอบ อย.]
3. ส่วนประกอบที่สำคัญโดยประมาณ: แป้งสาลี [ ]%, เนย [ ]%, น้ำตาล [ ]%, ไข่ [ ]%
4. วัตถุเจือปนอาหาร: สารช่วยให้ขึ้นฟู (INS 500(ii))
5. ข้อมูลสำหรับผู้แพ้อาหาร: มีข้าวสาลี นม ไข่
6. น้ำหนักสุทธิ 200 กรัม
7. ผลิตโดย: [ผู้ผลิต] ประเทศเวียดนาม · นำเข้าโดย: [ชื่อและที่ตั้งผู้นำเข้า]
8. ควรบริโภคก่อน: [วัน เดือน ปี]
9. ฉลาก GDA ด้านหน้า: พลังงาน น้ำตาล ไขมัน โซเดียม ต่อกล่อง

ทำไมจึงเขียนเช่นนี้

คุกกี้อยู่ในรายการอาหารที่ต้องแสดงฉลาก GDA ด้านหน้าจึงแสดงพลังงาน น้ำตาล ไขมัน โซเดียม ต่อกล่อง ส่วนประกอบที่สำคัญแสดงเป็นร้อยละ และแสดงผู้นำเข้ากับประเทศผู้ผลิตบนฉลากภาษาไทย

Drint ช่วยอะไรได้บ้าง

คนที่ทำบรรจุภัณฑ์สำหรับประเทศไทยด้วย Drint มีสามแบบ และแต่ละแบบต้องการต่างกัน:

1. ธุรกิจที่มีแบรนด์ของตัวเอง — Drint ยังไม่มีชุดฉลากสำหรับประเทศไทย รายการตรวจในหน้านี้จึงเป็นการตรวจก่อนส่งออกไฟล์ ดูบรรจุภัณฑ์แบบ 3D ก่อนพิมพ์ ส่งงานให้ผู้อนุมัติผ่านลิงก์ตรวจงาน แล้วส่งโรงพิมพ์เป็น PDF/X-4 แบบ CMYK ไฟล์เดียวที่แยกเส้นไดคัทไว้คนละเลเยอร์ ไม่มีใครต้องพิมพ์ฉลากใหม่
2. ร้านค้าขนาดเล็ก — เริ่มจากแบบไดคัทสำเร็จตามขนาดกล่องหรือถุงจริงแทนการจ้างเขียนแบบ ใส่รูปของคุณบนม็อกอัป 3D สำหรับร้านออนไลน์ และคงข้อความบังคับตามที่คุณเขียน: Drint ไม่แปลและไม่แก้ถ้อยคำ
3. นักออกแบบ — ทำหลายตลาดจากงานออกแบบเดียว แต่ละฉบับมีภาษาและรายการของตัวเอง เก็บการอนุมัติของลูกค้าทุกรายไว้ที่เดียว และโชว์ผลงานบนพอร์ตโฟลิโอ drint.io/ชื่อของคุณ

จัดวางฉลากใน Drint

1. Drint ยังไม่มีชุดฉลากสำหรับประเทศไทย ให้เพิ่มกล่องข้อความหนึ่งกล่องต่อหนึ่งรายการในตารางด้านบน เรียงตามลำดับที่ประกาศกำหนด
2. วางข้อความของลูกค้าตามที่เขียนมา — Drint ไม่แปลและไม่แก้ถ้อยคำ
3. ใช้เครื่องหมายและเลขทางการจากไฟล์ของหน่วยงาน ตามขนาดที่กำหนด แล้วส่งออก PDF/X-4 แบบ CMYK โดยแยกเส้นไดคัทไว้คนละเลเยอร์ให้โรงพิมพ์

แหล่งข้อมูลทางการ

1. สำนักงานคณะกรรมการอาหารและยา (อย.) — อาหาร
2. สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.)

จัดฉลากใน Drint

คำถามที่พบบ่อย

เป็นสรุปเพื่อการออกแบบบรรจุภัณฑ์ ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย ก่อนพิมพ์โปรดตรวจสอบประกาศกระทรวงสาธารณสุข ฉบับที่ 450 (พ.ศ. 2567) ประกาศเฉพาะของอาหารแต่ละกลุ่ม และประกาศเรื่องฉลาก GDA บนเว็บไซต์ อย.